Bitki ve Çevre Dostları

Cennet Kazdağlarında Maden Aramasına Son...
Ana Sayfa Ağaçlar Çalılar İğne Yapraklılar Gül Bahçesi Salon Bitkileri Baharat Bahçesi İletişim

Bitkiler, bulunduğu yere kökleriyle tutunup gelişen, döl veren ve hayatını tamamladıktan sonra kuruyarak varlığı sona eren, yosun, ot, ağaç vb. canlıların genel adıdır. Bitkiler, GÖVDESİZ BİTKİLER ve GÖVDELİ BİTKİLER olarak ayrışır.

Ağaç: Boyu 5 metreden uzun dal sürgün ve yapraklarını tek bir gövdede taşıyan, düzenli boy büyümesi yapan çok yıllık odunsu bitkilerdir.
Ağaççık: Boyu en fazla 5 metre boylanan tek gövde üzerinde taçlanan ve fazla çap ve boylanma yapmayan küçük formlu ağaçlardır.
Çalı: Toprak seviyesinden dallanma yapan ve birçok gövdesi bulunan, fazla boylanmayan odunsu bitkilerdir.

Anadoluda sık karşımıza çıkan Çalı örnekleri :

BERBERİS  THUMBERGİİ (Kadın Tuzluğu) Kışın yaprağını döken, 2 m boylanabilen sık dallı bir çalıdır. Dikenleri basittir. Yaprak ayası, ters yumurta biçiminde, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü boz yeşil renktedir. Nisan ayında açan sarı çiçeklerinin 2-13 âdeti demet ya da basit salkım şeklindedir. Üzümsü meyveleri parlak kırmızı renktedir. Her iklimde rahatlıkla yetişebilen bir çalı türüdür. Kırmızı yapraklı türleri park ve bahçelerde grup olarak çok gösterişlidir. Genellikle çelik ve tohumla üretilir.

BUDDLEİA  DAVİDİİ (Kelebek Çalısı) Kışın yaprağını döken 3-5 metre boylanan ve dağınık tepeli bir çalıdır. Çok hızlı büyür, sürgünleri 4 köşeli ve üzeri tüylüdür. Yapraklarının kenarı sık dişli ve sivri uçlu, üst kısım koyu yeşil ve tüylü olmakla birlikte kısa süre sonra dökülür. Alt yüz ise ince beyaz gri tüylüdür. Temmuz-eylül aylarında eflatun-pembe renkli çiçek açarlar. Rutubetli ve organik maddece zengin topraklarda iyi yetişir. Kuraklığa dayanıklıdır. Her yıl bol çiçek açtırmak için derin budama yapmakta yarar vardır. Budama çiçeklenmeden sonra yapılmalıdır. Yumuşak uç çelikleri ile yaz başında, yarı odunlaşmış yeşil uç ve gövde çelikleriyle yaz sonunda üretilebilir.

BUXUS  SEMPERVİRENS (Adi Şimşir) 5 metre kadar boylanan herdem yeşil bir çalıdır. Yeşil çit yâda perde olarak kullanıldığı gibi park ve bahçelerde, yarı gölge ve gölge yerlerde grup halinde kullanılabilir. Üretimi yarı odunlaşmış çelik ile yapılır.

CAMPSİS  RADİKANS (Acem Borusu) 12 m.ye kadar tırmanabilen bir sarmaşık türüdür. Yaprakları 7-11 yaprakçıktan oluşan bileşik yaprak şeklindedir. Çiçekler trampet şeklinde, portakal renkli yâda kırmızıdır. Ağustos eylül aylarında çiçeklenir. Güneş gören duvarlar yâda kurumuş ağaçlara tırmanması uygundur. Baharda budama yapılır. Üretimi, odunlaşmış çeliklerle yazın yâda kışın daldırma yöntemi ile üretilir.

CHAENOMELES  JAPONİCA (Süs Ayvası) En fazla 90 cm boylanan bir çalıdır. Yaprakları dairesel veya geniş, oval-ters yumurta biçiminde, küt uçlu, kenarları dişli ve yaprağın her iki yüzü çıplaktır. Çiçekleri portakal kırmızısıdır. Ayvaya benzeyen meyvesi yuvarlak veya yumurta biçiminde, yeşil-sarı renklidir. Humusça zengin, iyi drenajlı, güneşli yâda yarı gölgeli alanlarda iyi yetişir. Çiçeklenmeden hemen sonra budanmalıdır. Yumuşak çelikle, yarı odunlaşmış çelikle, kök çelikle, daldırma yöntemi ve tohumla üretilir.

COTİNUS  COGGYGRİA (Boyacı Sumağı-Peruka Çalısı)   Çoğunlukla 3-5 metre boylanan, 3-5 metre çap yapan ve kışın yaprağını döken çalılardır. Yaprakları geniş, yumurta şeklinde, üst yüzü koyu, alt yüzü gri-yeşildir. Sonbaharda sarı, kırmızı renklerde görülür. Haziran ve temmuzda, sarı çiçeklerinin olduğu dönem fazla önemli değildir. Buna rağmen temmuzdan ekime kadar devam eden çiçek salkımlarının gövdelerinde birden bire ortaya çıkan ve olağan üstü gösterişli olan, yumuşak görünümlü dumana ve pembe peruğa benzeyen, yaprakların üzerinde havada duran bulutlar gibi dumura uğramış çiçek sapları çok ilginçtir. Çiçekleri pembemsi açık kahve renklidir ve salkım şeklindedir. Çekirdekli sulu meyveleri çarpık armut şeklindedir. Gerek yaprakları, gerekse meyveleri kumaşları siyaha boyamakta yararlanılır. Soğuğa dayanıklı, iyi drenajlı, güneşli veya yarı gölge yerlerde tercih edilir. Martta 150-180 cm den sonrası budanabilir. Tohum ve çelik ile üretilir.

COTONEASTER  DAMMERİ (Herdem Yeşil Dağ Muşmulası) 15-30 cm boylanan, sürgünleri yerde sürünen herdem yeşil çalılardır. Genç sürgünleri tüylüdür. Yaprakları geniş tava biçiminde, koyu yeşil, cilalanmış gibi parlak ve çıplaktır. Alt yüzü soluk yeşil veya gri yeşil renktedir. Çiçekleri beyaz ve teker teker bulunur. Sıcak ve soğuk iklimlerde yetişir. Tohumla çoğaltılır.

COTONEASTER  FRANCHETTİ (Dağ Muşmulası) 3 m.ye kadar boylanabilen bir çalıdır. Sürgünleri tüylü, yaprakları eliptik, oval biçimli, üst yüzü tüylü, alt yüzü sarımsı, boz yâda gri beyaz renkli ve sık tüylüdür. Küçük beyaz çiçekleri 5-10’lu gruplar halindedir. Sarkık formludur. Her iklimde yetişebilen ve güneşli ortamlarda iyi gelişen bir çalıdır. Tohumla, sonbahar sonunda veya ilkbaharda çelikle yâda daldırma yöntemi ile çoğaltılır.

COTONEASTER  HORİZONTALİS (Yayılıcı Dağ Muşmulası) Fazla boylanmayan,  2,5-3 metre dalları ile yerde sürünerek yayılan, yaprağını döken bir çalıdır. Sürgünleri düzgün ve sık bir şekilde iki sıralı sarmal dizilmiştir. Yaprakları geniş eliptik, uçları sivrice, üst yüzü koyu yeşil ve seyrek tüylüdür. Yaprakları sonbaharda portakal sarısı veya kırmızı renge dönüşür. İlkbaharda pembe çiçek açar. Duvar önlerinde veya kaya bahçelerinde kullanılabilir. Bol güneşli yerlerde ve her iklimde çok iyi gelişir. Tohumla üretilir.

CRATAEGUS MONOGYNA (Beyaz Çiçekli Alıç) Kışın yaprağını döken 8-10 m boylanabilen bir çalıdır. Kahverengi,    yeşil-kırmızı renkteki genç sürgünleri çıplak, dikenleri düz ve tek tektir. Yaprakları 3-7 loblu, üst yüzleri koyu yeşil, alt yüzleri mavi yeşil ve tüylüdür. Mayıs ayında beyaz çiçek açarlar, sonbaharda olgunlaşan kırmızı renkli meyvenin içinde tek tohum bulunur. Genellikle tohumla üretilir.

CRATAEGUS OXYACANTHA (Kırmızı Çiçekli Alıç)

CORNUS ALBA (Kırmızı Gövdeli Kızılcık) 3 m boylanabilen sık dallı, kışın yaprağını döken bir çalıdır. Genç dallarının kabukları kışın veya sonbaharda kırmızı renk alır. Yaprakları karşılıklı dizilmiştir ve uçları sivridir. Yapraklarının üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü mavimsi-yeşil renklidir. Sonbaharda kırmızı yâda bakır renginde olur. Sarı-beyaz renginde, yaz başında çiçeklenir. Park ve bahçelerde veya refüjlerde grup halinde kullanılır.

CORNUS MAS (Kızılcık) 5-8 m boylanan, kışın yaprağını döken boylu bir çalıdır. Yaprakları basit ve geniş damarlıdır. Yapraklanmadan önce açan sarı çiçekleri vardır. Oval biçiminde sulu meyveleri sonbaharda parlak kırmızı renktedir. Çelikle ve tohumla üretilir.

EUONYMUS  JAPONİCA (Japon Taflanı)   Herdem yeşil, 2-3 m boylanan bir çalıdır. Sürgünlere dizili tomurcuklar uzun ve yeşildir. Yapraklar dar, yumurtamsı, deri gibi kalın, üst yüzü parlak, alt yüzü soluk yeşil renklidir. Çiçekleri yeşilimsi beyazdır ve haziran-temmuz aylarında açar. Güneşli ve yarı gölge alanlarda, çeşitli topraklarda yetişir. Çit bitkisi olarak yâda gruplar halinde kullanılır. Taflanların alacalı türleride bulunmaktadır. Yeşil çelikle üretilir.

FORSYTHİA  İNTERMEDİA (Altın Çanağı) 3 metreye kadar boylanabilen bir çalıdır. Dalları yukarı doğru açılır ve geniş tepe yapar. Yaprakları yumurtamsı oval biçimde, sarı renkli çan şeklindedir. Çiçekleri yapraklanmadan önce nisan ayında açar. Bol güneş alan alanlarda iyi yetişir. Budaması çiçeklenmeden sonra, hemen her yıl esas gövdeyi oluşturan dalların ¼ lük kısmının budanmasıyla olur. 4 yıldan yaşlı ana sürgünler ise dipten itibaren 10 cm yüksekten budanmalıdır. Çelikle üretilir.

HEDERA  HELİX (Orman Sarmaşığı) Herdem yeşil sarılıcı bir bitkidir. Genç sürgünler ve çiçekleri tüylerle kaplıdır. Yapraklar dar, eliptik, sivri uçlu, 3-5 lopludur. Çiçekleri küçük ve yeşilimsi, meyvesi mavimsi siyahtır. Kökçükleri sayesinde çok iyi tırmanıcı ve sarılıcı özelliği ile duvar örtücü ve yer örtücü olarak, gölge ortamlarda yetiştirilir. Yılda 2-3 kez budanır. Yarı odunlaşmış çeliklerle ve kök daldırmasıyla üretilir.

HİBİSCUS SYRİACUS (Hatmi) Yuvarlak tepeli, 2-3 m boylanabilen kışın yaprağını döken bir çalıdır. Genç sürgünleri tüylü, yaprakları üç loplu, alt ve üst yüzleri çıplaktır. Huni şeklinde beyaz, pembe, eflatun veya kırmızı çiçek açar. Çiçek açma zamanı temmuz- eylüldür. Güneşli ve ılıman bölgelerde yetişmesine rağmen korunmuş alanlarda kullanılabilir. Erken ilkbaharda budanır. Tohumla ve çelikle üretilir.

İLEX AQUİFOLİUM (Çoban Püskülü) 4 m taç yapabilen koyu parlak yeşil ve dikenli yaprakları ile herdem yeşil bir ağaççıktır. Yaprakları deri gibi sert, almaçlı dizili, kenarları seyrek ve keskin dişlidir. Mayıs-ağustosta çiçeklenen bitkinin erkek çiçekleri farklı ağaçlar üzerindedir ve kokuludur. Meyveleri kırmızı renklidir. Yaz sonunda ökçeli çelikle, kalem aşısı ve daldırma ile kolayca üretilir. Ayrıca erkek ağaçlardan toplanan tohumlardan da üretilebilir.

LAGERSTROEMİA İNDİCA (Oya Ağacı) 6-7 m boylanan, 3 m tepe yapabilen, yaprağını döken bir çalıdır. Sürgünleri açık pembe-bej renkli, yaprakları kısa saplı ve oval, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzündeki damarlar tüylüdür. Yaprakları sürgünlere karşılıklı dizilmiştir. Yaz başında açan çiçekler gül pembe rengindedir. Ilıman iklim bitkisi olmasına rağmen İç Anadolu da korunmuş alanlarda kullanılır. Tohumla ve çelikle üretilir.

LİGUSTRUM VULGARE (Kurt Bağrı) Ülkemizde doğal olarak yetişen, küçük yapraklı ve yaprağını döken bir çalıdır. Kısa saplı yapraklar geniş şerit, ters yumurta biçimindedir. Uçları sivri veya küt, kenarları düz, tüysüz, üst yüzü koyu, alt yüzü açık yeşildir. Yapraklarından çoğu kışın dökülmez, ilkbaharda yenileri teşekkül ettikten sonra düşerler. Üzümsü meyve, küre şeklinde ve olgunlaştığı zaman parlak siyah renklidir. Her türlü toprak ve ortamda yetişir. L. japonica herdem yeşil türü olup soğuğa daha hassastır. Ligustrum’lar, biri erken ilkbaharda, diğeri yaz başında olmak üzere iki kere budanmaları uygundur. Çelikle üretilir.

LONİCERA TATARİCA (Tatar Hanımeli)   3,5 m boy, 3 m çap yapabilen, yaprağını döken bir çalıdır. Koyu yeşil yapraklıdır. Küçük pembe veya beyaz güzel kokulu çiçekleri, ilkbahar sonu veya yaz başında açar. Yer örtücü veya çit bitkisi olarak kullanılabilir. Budanarak şekil verilebilir. Çelik ve tohumla üretilir.

LONİCERA CAPRİFOLİUM (Keçi Kulağı Hanımeli) Ülkemizin her yerinde rahatlıkla yetiştirilen bir sarılıcı türdür. Mayıs-haziran ayında açan çiçekler, sarımsı-beyaz renklidir. Yaprakları sonbaharda mercan kırmızısı rengini alır. Yarı gölge ortamları sever, budanabilir. Çelik ve tohumla üretilir.

MAHONİA AQUİFOLİUM (Sarı Boya Çalısı) 1 m boylanan, gösterişli bir çalıdır. Yaprakları 5-9 yaprakçıktan oluşmuş, kenarları dikenli ve dişlidir. Üst yüzü parlak yeşil, sert, kalın, tazeyken genellikle kırmızı, dökülmeden önce koyu kırmızı renge dönüşür. Nisan-mayısta sarı renkte çiçek verir. Olgun meyveleri mavimsi-siyah renkte ve gösterişlidir. Gölge ve yarı gölge alanlarda iyi gelişir. Yaprak tomurcuklarıyla yâda yarı odunlaşmış çelikle, yaz veya sonbaharda ise tohumla üretilir.

PARTHENOCİSSUS  QUİNQUEFOLİA (Amerikan Sarmaşığı) Hızlı büyüyen ve yaprağını döken ideal bir sarılıcıdır. Yaprakları elin parmaklarına benzer. İlkbaharda ilk çıkan yapraklar eflatun renktedir. Büyüdükçe koyu yeşile döner. Sonbaharda kırmızı ve turuncu renkleri ile dikkat çekerler. Mavi-siyah meyveleri vardır. Güneşli ve yarı gölge ortamlarda, nemli topraklarda iyi yetişir. İlkbahar başında budanabilir. Çelikle üretilir.

PUNİCA GRANATUM( Süs Narı)   Ege ve Akdeniz bölgesinde ufak ağaççık, İç Anadolu bölgesinde ise korunmuş alanlarda çalı formundadır. Oval renkli, koyu yeşil olan yaprakları, sonbaharda sarı renklidir. Yaz sonu, sonbahar başında çiçek açar. Çiçekleri huni şeklinde kırmızı veya turuncu renklidir. Meyveleri önce yeşil sonra kırmızı renk alır. Grup halinde veya tek olarak rahatlıkla kullanılabilir. Tohumla üretilir.

PYRACANTHA  COCCİNEA (Ateş Dikeni) 3 m boylanabilen dikenli, herdem yeşil bir çalıdır. Genç sürgünleri gri tüylüdür. Yaprakları mızraksı, ters yumurtamsı, kenarları dilimli dişli, alt yüzü gençken tüylüdür. Meyveleri küre biçiminde, olgunlaşınca kırmızı, sarı veya portakal sarısına dönüşür. Meyveler bitki üzerinden dökülünce budanır. İlkbahar sonları veya yaz başında alınan odunlaşmış çelikle üretilir.

RİBES AUREUM (Frenk Üzümü- Bektaşi Üzümü)   2 m'ye kadar boylanabilen kışın yaprağını döken bir çalıdır. Yaprakları, yuvarlak-böbreksi biçimde, 3-5 lopludur.  Yaprak ayasının üst yüzü ve alt yüzü çıplak ya da bazen hafif tüylüdür. Sarı renkli çiçekler nisan mayıs aylarında, 5-15 tanesi bir arada çiçek açar. Meyve yuvarlak, koyu kırmızı, kahverengi-mor yâda siyaha yakın olup tadı ekşidir. Sarı renkli çiçekleri dolayısıyla park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirebilmekle beraber daha çok Frenk üzümü meyvesi yetiştirmek için, altlık olarak kullanılır. Tohum ve çelikle üretilir.

SAMBUCUS NİGRA (Mürver) 4 m boylanan büyük bir çalıdır. Yaprakları tüysü, yumurta-mızrak şeklindedir. Çiçekleri krem renkli, kokulu ve haziran aylarında görülür. Meyveleri parlak siyah renklidir. Güneşli ortamları ve zengin rutubetli toprakları sever. Yazın yumuşak çelikle, kışın sert çelikle, sonbaharda da tohumla üretilir.

SPİRAEA  VANHOUETTİ (Keçi Sakalı)   2 m boylanan, yaprakları ters yumurta şeklinde, 3-5 loplu ve dişlidir. Ayanın üst yüzü koyu, alt yüzü mavi-yeşil renklidir. Yaz aylarında beyaz çiçek açar. Her koşula dayanıklı bir bitkidir. Çiçeklenmeden sonra budanmalıdır.  Yazın çelikle üretilir.

SYMPHORİCARPOS   ALBUS (İnci Çalısı) Kışın yaprağını döken 1-2 m boylanan bir çalıdır. Sürgünleri çok ince, açık kahverengi, üzerleri hafif tüylüdür. Yaprakları yumurta şeklindedir. Kısa tüylü çan şeklindeki çiçekleri beyazımsı pembedir. Küre biçimindeki üzümsü meyveleri 'inci' tanelerini anımsatır. Güneşli ve yarı gölge ortamlarda yetişir. Kışın form budaması yapılır. Yumuşak çeliklerle yazın, ayırma yöntemiyle ise sonbaharda üretilir.

SYRİNGA  VULGARİS (Leylak) Kışın yaprağını döken, 5-6 m boyunda dik bir çalıdır. Ucu sivri, geniş yumurta biçimindeki yaprakları uzun saplıdır. Beyaz, açık leylak, kırmızımtırak menekşe renginde ve salkım şeklinde çiçek açar. Gölge ve yarı gölge ortamlarda yetişir. Soğuğa karşı dayanıklıdır. Her yıl bol çiçek vermesi için çiçeklenmeden sonra, solan çiçeklerin bulunduğu sürgünler budanmalı ve yaşlı sürgünler dipten alınmalıdır. Yumuşak, yarı olgunlaşmış veya sert çelikle üretildiği gibi aşı yoluyla da yetiştirilebilir.

TAMARİX  TETRANDRA (Pembe Çiçekli Ilgın)   3 m boylanır. Tüy gibi ince yaprakları ve koyu pembe çiçekleri göz kamaştır. Her türlü toprağa ve güneşli ortamlara adapte olmuştur. Çiçeklenmeden sonra budanır. Çelikle ve tohumla üretilir.

VİBURNUM OPPULUS (Adi Kartopu)    Kalın dallı, 4 m ye kadar boyalanabilen bir çalıdır. Sürgünleri açık gri, tomurcukları sürgünler üzerinde karşılıklı dizilir. Yaprakları ışınsal damarlı, 3-5 lopludur. Yapraklar sonbaharda dökülmeden önce parlak kırmızıya dönüşür. Haziran ve temmuzda açan çiçekleri kirli beyazdır. Soğuğa karşı dayanıklı olup, nemli yerleri sever. Çelikle üretilir.

VİBURNUM  TİNUS (Herdem Yeşil Kartopu)   Ülkemizde doğal olarak yetişen 1-4 m boylanabilen herdem yeşil bir çalıdır. Koyu yeşil, parlak renkli, oval yaprakları ile metalik mavi-siyah, çekirdekli sulu meyveleri vardır. İlkbaharda beyaz çiçek açar. Soğuğa karşı az dayanıklıdır. Yarı odunlaşmış çeliklerle yaz aylarında, sonbaharda ise tohumla üretilir.

WİSTERİA  SİNENSİS (Mor Salkım)   Ülkemizde çok kullanılan yaprağını döken bir tırmanıcıdır.  Yaprakları koyu yeşil renkli, yumurta şeklindedir. Çiçekleri, menekşe mavisi veya mavimsi mor renkli, kokuludur. Yaz başlarında çiçeklenir. Güneşli ve yarı gölge alanları sever, soğuğa karşı dayanıklıdır. Yaz ve sonbaharda daldırma ile ilkbahar-yaz aylarında çelikle üretilir.

YUCCA FLAMENTOSA (Avize Çiçeği)   Ülkemizde ılıman yörelerimizde rahatlıkla yetişir. İç Anadolu bölgesinde de korunmuş alanlarda gruplar halinde kullanılır. 2,5 m boyunda bir bitkidir. Yaprakları yukarı doğru dik ve yaygın, dar mızraksı şeklinde, etli, mavimsi yeşil renklidir. Krem beyazı çiçekleri 5 cm boyundadır ve bunların birçoğu bir araya gelerek 1-3 m yüksekliğinde dik duran salkım durumundadır. Yaz sonunda çiçek açar ve tohumla üretilir.


Oksijen Deposu, Doğa Harikası Kazdağları, Bir kaç Ton altın uğruna Katlediliyor...
Locations of Site Visitors
Tayfun ÖNAL
e-mail:onaltay@yahoo.com
Narçiçeği Sitesi Altınoluk / Balıkesir